Helemaal hyper van hypes: sociale wijkteams

Mooie nuancering van een hype die misschien wel veel minder hype is dan het lijkt. En ook veel minder oplost dan het lijkt. Mijn idee: goede professionals maken hun eigen teams, of nog beter: helpen hun klanten om dat te doen. Iedere klant of ieder gezin het team dat erbij past, met in het midden de klant of het gezin zelf en het eigen netwerk. In veel gevallen is er niet eens een professional nodig. Ondersteun mensen met goede tools en faciliteiten, begrijpelijke informatie, herkenbare toegang. Veel regelt zich dan vanzelf.

Afbeeldingsresultaat voor sociale wijkteams

In mijn dagelijks werk ben ik tegenwoordig betrokken bij een een regelrechte hype

Matthijs Blogt, 24 april 2014

In het sociale domein van zorg en welzijn verandert er zo veel rond 2015 dat er naarstig gezocht wordt naar een manier om mensen die het op een bepaalde manier moeilijk hebben (de ‘kwetsbare burger’) goed te kunnen ondersteunen. In sommige gemeenten werkten verschillende partijen al een paar jaar samen in zogenaamde wijkteams. Die aanpak is ongetwijfeld eens beschreven en gepromoot. Feit is dat staatssecretaris Van Rijn in het voorjaar van 2013 tijdens een lezing aankondigde dat het ministerie van VWS daarvoor een bedrag van 50 miljoen Euro reserveert. Aha, Euro’s! De hype was geboren.

In de driekwart jaar dat de hype nu bestaat, zie je uitgesproken enthousiastelingen (lees adviesbureaus) die onmiddellijk een pakkend aanbod de markt in gooien, maar ook uitgesproken tegenstanders, zoals Jos de Blok van Buurtzorg Nederland, die tijdens een uitzending van Nieuwsuur stelde dat sociale wijkteams ongeveer het omgekeerde zijn van wat zijn Buurtzorgconcept beoogt.

Boeiender en bijzonderder zijn artikelen van kenners die de aandacht vragen met een waarschuwende toon, maar ondertussen blijken helemaal niet zo kritisch te zijn, omdat er vast wel een graantje mee te pikken valt. 

Zo stelt Mark Räkers (Hogeschool v Amsterdam, Stichting Eropaf!) “De funda­mentele weeffout die wordt gemaakt is dat deze teams vrijwel overal bestaan uit willekeurig bij elkaar geraapte specialisten van gespecialiseerde organisaties. Zo komt van fundamentele vernieuwing van het sociaal domein niets terecht.” (zie: Sociale teams staan echte vernieuwing in de weg) Het enige fundamentele aan deze uitspraak is de fundamentele onjuistheid. Hoewel veel wijkteams starten in een experimentele pilotfase, is zelden sprake van willekeurig bij elkaar geraapte specialisten. Zó wanhopig zijn gemeenten nou ook weer niet. Dat Räkers daarna pleit voor échte generalisten in het wijkteam, dus zonder eigen specialisme, is een mooi voorbeeld van met jezelf onderscheiden op een bepaald inhoudelijk punt, een duit in het zakje doen in het (toch wel) vormgeven van sociale wijkteams. En dat is natuurlijk zijn goed recht.

DRIFT, een club gelieerd aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, kopt in een artikel in Sociale Vraagstukken Blind geloof in wijkteams vraagt om nuancering. In die kop staat een aanname, die verder wordt toegelicht: “Maar één ding lijkt voor bijna alle gemeenten in Nederland helder: er moeten wijkteams komen.”. 
Hier is in een bekende valkuil getrapt. Over een hype wordt veel gepraat en geschreven. Maar gelden al die woorden voor de hele populatie, in dit geval 403 gemeenten? In het geval van sociale wijkteams zijn de koplopers goed beschreven, levert een inventarisatie van gemeenten met gestartte wijkteams misschien inmiddels al een aantal van boven de 100 op. Maar bijna alle gemeenten? Ik weet vrijwel zeker van niet. 
Onlangs was ik aanwezig bij een bijeenkomst met ongeveer 12 Overijsselse gemeenten – kleinere, dus niet Zwolle en Enschede. Het onderwerp: sociale wijkteams. Een kort rondje leerde dat de grote gemene deler bleek te zijn dat deze gemeenten erg aan het twijfelen zijn of die wijkteams voor hen wel meerwaarde opleveren. En terecht. Want een beproefd concept dat voor een wijk in een grote stad werkt, is zelden bruikbaar voor een plattelandskern met 600 inwoners. Mijn onderbuikgevoel zegt me dat in zeker 8 van de 12 daar aanwezige gemeenten geen sociaal wijkteam wordt ingericht, althans.. niet in de vorm zoals die nu veelal te zien is.
DRIFT wil met dit artikel inspelen op een angst van gemeenten: ‘Doe ik het wel goed?’, maar formuleert het soms alsof gemeenten het domste jongetje van de klas is: “Het is cruciaal om in te spelen op die lokale dynamiek in plaats van het uitrollen van one-size-fits-all wijkteams.” Ik moet de gemeente nog tegenkomen die dit niet snapt. Om uiteraard daarna te vertellen hoe het wél moet. En dat is prima.

Het punt is: om een graantje mee te pikken van de hype maken sommige partijen rare bokkensprongen om in beeld te komen. En dat lukt ze ook, zie de vermelding in mijn blog. Maar de daarna geformuleerde oplossingsrichting blijkt doorgaans bijzonder mager. En dat is jammer. Want iedereen is zoekende naar de juiste aanpak. En daarbij geldt: alle ideëen, alle beetjes helpen.

– deze blog is uiteraard op persoonlijke titel geschreven- 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.