Mijn bullshitbaan

Gangbaar is het idee dat bureaucratie typisch iets van de overheid is maar grote bedrijven zijn even bureaucratisch. Bullshitbanen waar geen waarde wordt geproduceerd waar vraag naar is zijn er de gewoonste zaak van de wereld. Dat is eigen aan de technische staf die in deze organisaties het dominante organisatieonderdeel is. Zij ontwerpen de systemen die regelen hoe het bedrijf werkt. Maar met systemen kom je al snel in werelden die op zichzelf staan en elke relatie met de realiteit kwijt zijn. Alles wat het systeem doet komt voort uit het systeem zelf. Dat is het ecosysteem waarin bullshitbanen gedijen. Elke beleidsmedewerker of staffunctionaris heeft de voorbeelden zo bij de hand.

Het gevolg? Voor elke pond die een investeringsbankier in Londen krijgt uitbetaald vernietigt hij zeven pond aan maatschappelijke waarde. De schade die reclamemensen veroorzaken in termen van overconsumptie, grondstoffenexploitatie, obesitas en schulden is nog groter. Elf pond per pond die ze verdienen. Crèchemedewerkers aan de andere kant dragen voor elke euro die ze verdienen negen euro aan waarde bij aan de maatschappij.

Volgens antropoloog David Graeber heeft ruim één op de drie werkenden een onzinbaan. Tegenlicht laat een aantal van hen aan het woord.

Stel antropoloog David Graeber geen al te kritische vragen, want dan bestaat de kans dat hij wegloopt. De Amerikaanse hoogleraar aan de London School of Economics, vanavond de belangrijkste spreker in de nieuwe aflevering van Tegenlicht, schreef in 2013 een provocatief essay over de alomtegenwoordigheid van ‘bullshitbanen’. Dat zijn banen waarvan de betreffende werknemers ook zelf zeggen dat die geen maatschappelijke meerwaarde hebben. Graeber dacht daarbij vooral aan werkplekken in de administratieve sector, de financiële wereld en de marketing.

De respons op zijn essay was zo groot dat hij er vervolgens een boek over schreef. Hierin haalt hij een paar kleine peilingen aan die in zijn ogen bewijzen dat 37 tot 40 procent van de werkenden een ‘onzinbaan’ heeft. Toen vorig jaar de vertaling van zijn boek uitkwam, besloot een Volkskrant-journalist hem een aantal kritische vragen te stellen over die cijfers. Uit het European Working Conditions Survey blijkt bijvoorbeeld dat in Nederland maar vijf procent ‘meestal’ of ‘altijd’ twijfelt aan het belang van zijn werk. In een ander groot onderzoek, het International Social Survey Programme, zegt acht procent van de werknemers dat hun baan geen meerwaarde heeft. Daarnaast durft 17 procent hierover geen uitspraak te doen. Die tweede groep kun je met een beetje goede wil als twijfelaars interpreteren.

Graeber mag dan wetenschapper zijn, maar hij had geen zin om met de Volkskrant over statistiek te twisten en besloot bij het interview weg te lopen. De Amerikaan is een zelfbenoemde ‘anarchist’ en activist, die in 2011 betrokken was bij het protest van Occupy Wall Street. Zijn oorspronkelijke essay schreef hij op basis van een vermoeden, aangewakkerd door zijn niet aflatende kritiek op de financiële sector en zijn protest tegen de onderbetaling van werknemers in de zorg, het onderwijs en de industrie. Graeber pleit ook voor een universeel basisinkomen: dat kan ervoor zorgen dat veel meer mensen gaan kiezen voor zinvol werk.

De hoeveelheid ‘bullshitbanen’ is dan mogelijk overdreven, toch blijft het idee van Graeber resoneren. In deze Tegenlichtbekennen verschillende mensen dat zij hiermee inderdaad geld hebben verdiend: met onzin.

https://www.npostart.nl/VPWON_1295410

Bron: VPRO.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.