‘Ik wist dat ik moest zeggen wat ze niet wilde horen: die blauwe plek is niet uw echte probleem’

Je kunt nog zo gelijk hebben als arts, maar je boodschap komt niet aan als de patiënt je niet binnenlaat. Daarvoor moet je luisteren, contact maken, de ander serieus nemen.

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week:  internist en psychotherapeut Myriam Lipovsky (55).

Door Ellen de Visser12 april 2019

‘Ze had een uiterlijk waar helemaal niets op aan te merken viel, tiptop opgemaakt, keurig in de kleren. Ze liet me een blauwe plek op haar been zien, met daarin kleine zichtbare bloedvaatjes. Het was een klacht waarvan ik meteen dacht: moet je daar nou mee naar het ziekenhuis? Maar ze had een verwijsbrief van de huisarts, en haar moeder zat naast haar, als steun.

‘Ik vroeg of ze medicijnen gebruikte. Ze bleek laxeermiddelen en plas­pillen te slikken. Ik zei daar iets over, ik vermoedde een eetstoornis, maar ik kreeg het meteen om mijn oren: dáár kwam ze niet voor, daar had ik me niet mee te bemoeien.

‘Ik heb haar uitgebreid onderzocht, de geijkte vragen gesteld, en toen ik klaar was, wist ik dat ik toch gewoon moest zeggen wat ze niet wilde horen: die blauwe plek was niets belangrijks, er was iets anders aan de hand. Ik denk niet dat dit uw echte probleem is, zei ik, het echte probleem is uw eetstoornis. Ik zette me schrap, in ­afwachting van een nieuwe uitbarsting, maar tot mijn stomme verbazing begon ze te huilen. Ze was naar de huisarts gegaan, bekende ze, om aandacht te vragen voor de bou­limia die haar al jaren in haar greep hield. Maar de huisarts had niet door haar afwijzende houding heengeprikt, een houding die voortkwam uit schaamte, zelfverwijt en angst voor het oordeel van anderen.

‘Ik had een co-assistent bij me en ik weet nog dat we elkaar na afloop aankeken, verbaasd over wat er was gebeurd, over de ommezwaai die zich in nog geen half uur tijd had voltrokken. Zij moet aanvankelijk hebben gedacht: hier zit weer iemand die het beter weet, die me komt veroordelen. Maar toen ze merkte dat ik oprechte aandacht voor haar had, en haar goed had nagekeken, mocht ik aan het einde van ons gesprek zeggen waar ik in het begin niet aan mocht komen. 

Internist en psychotherapeut Myriam Lipovsky

‘Deze jonge vrouw liet me zien wat ik nooit uit lesboeken had kunnen halen, een ervaring die ik nooit ben vergeten: je kunt nog zo gelijk hebben als arts, maar je boodschap komt niet aan als de patiënt je niet binnenlaat. Daarvoor moet je luisteren, contact maken, de ander serieus nemen.

‘Die les kwam van pas toen ik later ging werken met een speciale groep patiënten, mensen met somatisch ­onverklaarde lichamelijke klachten. Hun pijn en hun vermoeidheid bestaan echt, maar we kunnen er onvoldoende een biologische oorzaak voor vinden.

‘Daarover heersen veel vooroordelen en patiënten weten dat: als een klacht niet lichamelijk verklaarbaar is dan zit het probleem kennelijk tussen de oren, dan ben je gek, is het de eigen schuld. Deze patiënten voelen zich zo vaak niet serieus genomen dat ze heel gevoelig zijn geworden voor de houding van de arts.

‘Ik realiseer me, door dat ene gesprek van toen, dat het niet zozeer gaat om wat je zegt maar om hoe je het zegt: spreek een patiënt niet toe terwijl je ondertussen op je computer kijkt, veroordeel niet, wees je bewust van wat je uitstraalt.

‘Het is al bijna dertig jaar geleden, maar die vrouw is me altijd bijgebleven. Dat perfecte uiterlijk, besefte ik later, kwam voort uit onzekerheid: op haar buitenkant viel tenminste niks aan te merken.

‘Ze moet radeloos zijn geweest, ­helemaal alleen met een probleem dat ze niet durfde te delen. Ik heb een ­afspraak voor haar gemaakt bij de afdeling eetstoornissen, daar was ze blij mee. Daarna ben ik haar uit het oog verloren. Die blauwe plek is vast vanzelf weggegaan. Maar zij kon verder door iets wat eigenlijk zo simpel en vanzelfsprekend is: ik zag haar en daarom durfde zij zich te laten zien.’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.