Geen enkel dubbeltje wordt eigenhandig een kwartje

WOT: Wet van de Omgekeerde Toerekening

Met hard werken kun je alles bereiken, zo is ons geleerd. Dat wil dus ook zeggen dat als je niet succesvol bent, je niet hard genoeg gewerkt hebt. En het is nu juist dat idee dat leidt tot een gebrek aan solidariteit. Roxane van Iperen ontkracht de mythe van de Eigen Verdienste.

Door Roxane van Iperen

Een van de meest besproken thema’s van deze tijd is groeiende ongelijkheid. De vraag waarover beleidsbepalers, wetenschappers en filosofen zich het hoofd breken, is hoe we de verwijdering tussen verschillende groepen in de samenleving kunnen stoppen om een kansenmaatschappij te creëren waarin sociale mobiliteit voor iedereen mogelijk is.

Daarbij hoor je steeds luider de klacht dat de ‘elite van tegenwoordig’ weigert de handschoen op te nemen en te weinig verantwoordelijkheid voelt om zich ergens hard voor te maken. Sterker nog: die elite weigert zelfs te aanvaarden dat zij de elite ís.

Madurodam van de gelijke kansen

Een van de hindernissen die het vinden van een oplossing blokkeert, is het hedendaagse geloof in de Eigen Verdienste. Was het voor onze grootouders nog een geboortefeit dat dubbeltjes geen kwartjes werden, mijn generatie is opgegroeid met het wereldbeeld dat je met hard werken in principe alles kan bereiken. Nederland wordt gezien als het Madurodam van de gelijke kansen. Als je dus níét succesvol bent, heb je dat waarschijnlijk aan jezelf te danken, en vanuit die gedachte is een toenemend gebrek aan solidariteit wel te begrijpen. Luie donders reik je niet de hand, die kort je op alles zodat ze harder gaan lopen – een inmiddels breed gedragen gedachte die een-op-een terugkomt in overheidsbeleid.

Als je níét succesvol bent, heb je dat waarschijnlijk aan jezelf te danken, en vanuit die gedachte is een toenemend gebrek aan solidariteit wel te begrijpen.

Progressieve mensen denken vaak zelfgenoegzaam dat dit vast over het volk aan de rechterzijde gaat, de hardvochtige conservatieven die het achterblijven van sommige groepen als hun eigen schuld zien. Maar dit snobisme heerst binnen alle voorhoedes. Linkse mensen die vinden dat je migranten moet helpen, maar hun neus ophalen voor minderbedeelden in eigen dorp. Een nieuwe klasse verlichte aanbidders van yoga, sojayoghurt, hardlopen of meditatie die zo in hun eigen maakbaarheid zijn gaan geloven dat ze geen enkele sympathie meer kunnen opbrengen voor gestreste of ongezonde mensen. De stedelijke kosmopolieten met een netwerk over de hele wereld die schamperen over de gemeenschapsheimwee van simpele dorpelingen, of een culturele bovenlaag die neerkijkt op SBS6-volk.

Allemaal mensen die status hebben verworven in een bepaalde groep, van wie weinigen beseffen dat ‘eigen verdienste’ nog steeds maar een klein deel van die positie verklaart en toeval, geluk, afkomst of omgeving een veel groter deel.

Wet van de Omgekeerde Toerekening

Ik noem het vaak de Wet van de Omgekeerde Toerekening. Iemand is ergens succesvol in, en wijst dat succes dan met terugwerkende kracht toe aan zijn keiharde werk en uitzonderlijke talent. Een steeds groter geloof in eigen kunnen is het gevolg, en een afnemend gevoel van mededogen voor de mensen die het niet redden.
Niemand ziet zichzelf nog als dé elite. De verschillende voorhoedes zijn gefragmenteerd, en bovendien rekenen ze hun positie toe aan hun individuele inzet; een ander helpen zou bijna voelen als valsspelen.

Als we niet eerst die mythe adresseren, vrees ik dat de roep om actie om kloven te dichten nog lang geen gehoor zal krijgen.

Goed voorbeeld doet goed volgen. Goed leiderschap is soms niet zo heel veel meer dan wat meer met de ander bezig zijn en wat minder met jezelf.

Bron: Vrij Nederland.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.