Hoe breng je over dat je kind goed genoeg is?

„Juist in het halfduister, zonder de schijnwerpers erop, ontstaat een langzame verwezenlijking van talent vanuit de intrinsieke motivatie van een kind. Een zoeken en leren dat niet op resultaat gericht is, maar op de passie voor de activiteit zelf. Daarbij is een ondersteunende – niet hijgerige – omgeving cruciaal.

Door Annemiek Leclair

Illustratie Martien ter Veen 

Tante: „Mijn neefjes en nichtjes van verschillende leeftijden laten graag aan mij zien wat zij kunnen. Ik ben een enthousiaste en meelevende tante, dus ik geef ze graag complimenten. Met name mijn nichtje van 4 laat graag zien wat ze kan. ‘Kijk eens wat ik kan!’ roept ze terwijl ze enthousiast voor mij hinkelt. En ik jubel dan: héél goed! Maar ook de puberende nichtjes moedig ik graag aan, en ben positief over bijvoorbeeld hun posts op Instagram of andere creaties die ze maken.

„Tegelijkertijd knaagt er iets. Benadruk ik hiermee niet te veel dat het goed is om iets te kunnen? Dat er een oorzakelijk verband is tussen ‘iets kunnen’ en ‘positieve aandacht’? Ieder mens is goed genoeg is mijn eigen overtuiging. En ik zou niet willen dat ik bijdraag aan de ‘stress’ van je willen of zelfs moeten onderscheiden.

Hoe geef je kinderen het gevoel dat ze goed genoeg zijn zoals ze zijn?”Naam is bij de redactie bekend. (Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen.)

Belangen van de buitenwereld

Stijn Sieckelinck: „We willen kinderen leren dat hun eigenwaarde niet afhankelijk is van wat ze kunnen. Een te smalle kijk op talent – als iets waardevols dat in het individu verankerd zit, zo snel mogelijk ontgonnen en verzilverd moet worden – is geen recept voor succes.

„Zodra een kind iets goed kan, dreigt het meteen openbaar te worden gemaakt en vermarkt. Het kind staat op Instagram, komt in talentenjachten, zit in excellentieklasjes. Van jongs af aan is er een individueel optimalisatietraject voor ieders kwaliteiten. De kinderen zien dat ze aandacht krijgen om wat ze goed kunnen.

„Dat is in pedagogisch opzicht problematisch. Een kind en zijn of haar talenten en capaciteiten moeten kunnen rijpen zonder rekening te hoeven houden met belangen van de buitenwereld. Een kind kan anders krampachtig worden, bang om te falen. Het kan zich gigantisch schuldig gaan voelen als de prestaties afnemen, en het de belofte niet inlost.

„Juist in het halfduister, zonder de schijnwerpers erop, ontstaat een langzame verwezenlijking van talent vanuit de intrinsieke motivatie van een kind. Een zoeken en leren dat niet op resultaat gericht is, maar op de passie voor de activiteit zelf. Daarbij is een ondersteunende – niet hijgerige – omgeving cruciaal.

„Tante kan bij de nichtjes dus op het zichtbare plezier van de activiteit in gaan, zonder er een oordeel op te plakken.”

Geen podium voor elk gezongen liedje

Liesbeth Groenhuijsen: „Het zit in de mens om niet alleen maar goed te willen zijn, maar ook om ergens goed in te willen zijn. Dat versterkt de innerlijke kracht. Die kracht willen we als volwassenen ondersteunen. Maar dat doen we niet door een podium op te richten voor iedere ontwikkelingsstap die een kind maakt, voor ieder goed gezongen liedje, iedere hoge testscore. Als we alleen maar zeggen: ‘wat goed, wat knap, wat mooi, wat slim’ pakken we iets van het kind af.

„Bij de ontwikkeling van vaardigheden horen soms complexe gevoelens. Soms gaan kinderen na hun eerste stapjes verschrikkelijk huilen, alsof ze voelen: ‘Dit is onomkeerbaar, ik ben los’. Als je alleen maar met z’n allen jubelt om wat een kind kan, geef je het geen ruimte voor al die bijbehorende gevoelens. Bovendien maak je het kind te afhankelijk van externe waardering. Je wilt de locus van controle bij het kind houden. Bekijk eerst eens wat het betekent voor het kind zelf. ‘Hoe voelt het voor jou om dit nu te kunnen?’ ‘Waar stelt het je toe in staat?’ En zet het in perspectief van de eigen motivatie: ‘Een hoge score geeft jou de kans toegelaten te worden tot een opleiding die je graag doet’.”

Stijn Sieckelinck is opvoedfilosoof, Liesbeth Groenhuijsen is klinisch pedagoog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.