We moeten seks wel/niet gaan juridiseren

Wetten gaan over duidelijk afgebakende gebieden, niet over seks, vindt Linda Duits. Onzin, zegt Mandy Ronda, seks is een speelveld, maar heeft wel spelregels nodig. Een twistgesprek over de ‘sekswet’ per e-mail onder leiding van Sarah Ouwerkerk.

LINDA DUITS

is publicist en gespecialiseerd in gender en seksualiteit.

MANDY RONDA

is antropoloog, seksuoloog en schrijfster.

Het wetsvoorstel is er nog niet, maar de Kamerbrief ligt er al wel. Minister Grapperhaus (CDA) wil, in navolging van elf andere Europese landen, de zedenwet aanscherpen. Zodat „grensoverschrijdend seksueel gedrag sterker afgekeurd kan worden dan voorheen”. En omdat de „drempel voor het bewijs van dwang bij aanranding en verkrachting betrekkelijk hoog is”. De wet moet ervoor gaan zorgen dat een dader strafbaar is, ook wanneer een slachtoffer niet in staat was hardop ‘nee’ te zeggen. Maar moeten we dat wel willen? De stelling is: We moeten seks niet juridiseren.

LD is Linda Duits, MR is Mandy Ronda.

LD: „Ik ben het eens met de stelling: we moeten seks zeker niet gaan juridiseren. Wetten gaan over duidelijk afgebakende gebieden, met heldere grenzen. Seks is niet zo’n gebied.”

MR: „Seks is juist een gebied waar, naast wensen, ook grenzen centraal staan, of centraal zouden moeten staan, gezien de 100.000 meldingen van seksuele grensoverschrijding per jaar, meldde Iva Bicanic van het Centrum Seksueel Geweld in 2017 aan NRC. Seks is een speelveld, mét spelregels. Houdt iedereen zich daaraan dan kan binnen dat gebied vrijuit gespeeld worden.”

LD: „Je geeft het zelf al aan: grenzen ‘zouden centraal moeten staan’. Maar mensen vinden het ontzettend moeilijk om hun grenzen aan te geven. Omdat ze het lastig vinden om te communiceren over seks, of omdat ze simpelweg niet weten wat hun grenzen zijn. Het is goed om daarover te praten, ook op maatschappelijk niveau. Dat is een gesprek dat we als samenleving moeten voeren vóór er wetgeving over komt, niet achteraf.”

MR: „Ik ben het absoluut met je eens dat veel mensen hun eigen grenzen moeilijk kunnen voelen en aangeven. Betere (seks-positieve) relationele en seksuele vorming, meer lichaamsbewustzijn, meer gesprek, daar sta ik honderd procent achter. Maar in de tussentijd telt het Centrum Seksueel Geweld dagelijks vijf nieuwe meldingen én worden daders vrijgesproken wegens gebrek aan sporen van verzet, door het optreden van de – toch vrij zichtbare – freeze-reactie bij 70 procent van de slachtoffers; letterlijk verstijfd zijn van angst.”

LD: „Er moet zeker iets gebeuren rond de freeze-reactie. Dat is echter ook mogelijk binnen de bestaande wetgeving, net zoals er al bepalingen zijn voor bewusteloze mensen. Bevriezen is een feitelijkheid, weten wat je lekker vindt niet. Het is verschrikkelijk dat mensen vrijgesproken worden wegens het ontbreken van sporen van verzet, maar dat gaat niet beter worden met dit wetsvoorstel. Het blijft een intieme situatie tussen twee personen en ‘signalen geven’ is een vaag begrip. De nieuwe wet lost dus bestaande problemen niet op, maar zet wel de deur open naar verdere onwenselijke wetgeving. Wat te denken van sekswerkers, die in de ogen van sommige tegenstanders nooit kunnen instemmen? En hoe gaat deze wet vorm krijgen in darkrooms?

MR: „Het hoe en wat van de nieuwe zedenwetgeving laat ik over aan de juristen en minister Grapperhaus en co. Als socioloog en antropoloog dienen wij ons bij onze leest te houden. Dan is vrij duidelijk dat er vooral een omslag nodig is ons huidige denken over seks, cq. de verkrachtingscultuur. Daarbij moet het belang en de bescherming van slachtoffers voorop staan. Ik merk bij sekswerkers om mij heen ook zorgen over de nieuwe ‘sekswet’, maar zorgen over het ‘hoe’ vanuit één beroepsgroep mogen nooit bepalend zijn voor de wetgeving voor een hele bevolking. Verder zijn bezoekers van darkrooms, evenals bdsm’ers, nou juist vaak wel meer geoefend in het aanvoelen, aangeven en respecteren van grenzen.”

LD: „Ik ben geen socioloog, ik ben sociaal wetenschapper. Maar het is voor ons allebei wel degelijk van belang, ook als niet-juristen, om te zien wat er al kan binnen de huidige wetgeving. Dit gesprek gaat immers over de stelling dat we seks niet moeten juridiseren. Als je vindt dat er een omslag in het denken over seks nodig is en dat er eerst meer seksuele vorming vereist is, ben je het dus met me eens. Eerst dat, dan pas een nieuwe wet.”

MR: „Hoewel de stelling gaat over juridiseren van seks, gaat het beoogde wetsvoorstel daar niet over. Dat gaat over het strafbaar stellen van seks met iemand die dat niet wil, en niet meer alleen over het strafbaar stellen van seks met dwang. Bovendien zou seks tegen iemands wil geen seks moeten heten, maar simpelweg machtsmisbruik waarbij de één de seksuele autonomie van de ander aantast. Een voor het leven traumatiserende ervaring. Iets dat op zo’n grote schaal voorkomt en zo’n immense impact heeft, verdient een wetgeving die dat strafbaar stelt.”

LD: „Een dergelijke wet gaat wel degelijk over juridisering van seks: het formuleert voorwaarden voor seks – het mag niet tenzij. Dat doet me denken aan christelijke moraliteit: het mag alleen als je getrouwd bent. Het is goed als de wetgever iets wil doen aan gaten in de huidige wet. Maar begin dan bij het verbeteren van de aangifteprocedure en het verhogen van het aantal veroordelingen. Nieuwe vage wetgeving is op zijn best een wassen neus, en op zijn slechtst een doodenge deur naar disciplinering in bed.”

MR: „Wees niet bang, we mogen er nog steeds lustig op los seksen. De voorwaarde is ‘het mag wél, tenzij’ [de verdachte wist of redelijkerwijs had kunnen weten dat het tegen de wil in ging]. Met 11 andere West-Europese landen die hun zedenwetgeving al gemoderniseerd hebben – elk op hun eigen manier – is het tijd dat Nederland dit ook doet. Van 11 procent van alle zedendelicten wordt melding gedaan en hiervan leidt slechts 3 procent tot een aangifte, juist door de huidige beperkende wetgeving waarin slachtoffers moeten bewijzen dat ze zich verzet hebben. Als de aangifteprocedure voor slachtoffers verbeterd wordt, zal de bereidheid om aangifte te doen toenemen. En juist de nieuwe wet kan leiden tot meer veroordelingen. Komt de modernisering van de zedenwet er niet, dan is dat een klap in het gezicht van het immens grote aantal slachtoffers van seksuele grensoverschrijding.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.