85 graden in ’t Bakhuys, maar bikini en badpak verplicht

De invoering van een extra badkledingdag bij een sauna in Hierden leidde deze zomer tot discussie op sociale media. Nederland verpreutst, riepen critici. Is dat zo en is dat erg?

Bezoekers tijdens badkledingdag in sauna de Zwaluwhoeve. Volgens vestigingsmanager Sandra Schrijver voelen mensen zich gewoon niet op hun gemak als ze naakt zijn of anderen naakt zien.
Bezoekers tijdens badkledingdag in sauna de Zwaluwhoeve. Volgens vestigingsmanager Sandra Schrijver voelen mensen zich gewoon niet op hun gemak als ze naakt zijn of anderen naakt zien. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Door Marieke de Ruiter, 15 september 2019.

In ’t Bakhuys kan het rustig 85 graden worden. Toch gaan de bezoekers van de stoomcabine gekleed. Met rood verhitte hoofden zitten twee twintigers peentjes te zweten in bikini. Donderdag is badkledingdag in sauna De Zwaluwhoeve in Hierden, net als elke dinsdag, woensdag en om het weekend.

Het is een groot commercieel succes, zegt vestigingsmanager Sandra Schrijver. Tien jaar geleden begon De Zwaluwhoeve als eerste sauna te experimenteren met een dag waarop bezoekers hun badtextiel mochten aanhouden. Eén dinsdag in de maand, werd elke dinsdag en sinds afgelopen zomer kent de Hierdense sauna meer bad­kleding- dan blootdagen. ‘Mensen voelen zich simpelweg niet altijd op hun gemak als ze naakt zijn of anderen naakt zien’, zegt Schrijver.

De aankondiging leidde tot verhitte discussies op sociale media. ‘De Zwaluwhoeve maakt de saunacultuur kapot’, vond de een. ‘Nederland vertrut’, stelde een andere tegenstander van textiel in de sauna. Ook fervent saunabezoeker Theo Kwartman (79) vindt het maar niets, met een zwembroek in de sauna. Vanmorgen heeft hij met frisse tegenzin een strak exemplaar over zijn gebronsde lijf getrokken. Kletsnat, de hele dag. ‘De wereld is aan het verpreutsen’, verzucht hij.

De ‘nieuwe preutsheid’ die naakt uit de openbare ruimte verdrijft, was afgelopen zomer weer onderwerp van discussie. Volkskrant-columnist Angela Wals schreef dat ze zich als topless-zonner ‘de laatste der Mohikanen voelde’. Fotograaf Thijs Heslenfeld deed aangifte tegen Facebook, omdat het ­sociale netwerk zijn foto van een 8-jarig meisje zonder shirt verwijderde. De KLM raakte in opspraak nadat een stewardess een borstvoedende moeder had verzocht zich te bedekken. ‘Sinds wanneer is borstvoeding aanstootgevend?’, vroegen twitteraars zich af. 

De zoutsteensauna in De Zwaluwhoeve. Theo Kwartman (links) vindt het maar niks dat zweten in een zwembroek. Beeld Harry Cock/de Volkskrant

Ook in het bubbelbad van De Zwaluwhoeve zijn ze het erover eens: er waait een neopuriteinse briesje in Nederland. ‘Ik heb het idee dat mijn kinderen preutser zijn dan ik’, zegt Petra Ransdorp (56). ‘Vroeger lag ik topless op het strand, maar daar ben ik mee gestopt. Ik zag dat het afnam.’ Doorgaans gaat Ransdorp naar een naaktsauna, maar nu ze met haar zoon Bram en dochter Myrthe is, heeft ze een bikini aangetrokken. Myrthe (28), gehuld in badpak, haalt haar schouders op: ‘Ik voel me gewoon niet prettig bij naakt. Ik heb geen behoefte om aan Jan en alleman mijn lichaam te laten zien.’

Het komt allemaal door die fitgirls op Instagram, zegt Carola Poel (43) terwijl ze haar handdoek uitrolt op de zonneweide. ‘Daar worden jongeren onzeker van.’ Zelf is ze van de naaktsauna’s maar dit is de eerste keer dat dochter Alesia (18) is meegegaan. Die knikt: ‘Al die meiden op de middelbare school willen net zo mooi zijn als Kim Kardashian.’

Kinderstrings

Volgens media- en cultuurwetenschapper Linda Duits van de Universiteit Utrecht zijn mensen inderdaad preutser geworden. In de jaren negentig was er meer bloot in de publieke ruimte. Vrouwen lagen topless te zonnen en er was softporno op de commerciële zenders. ‘Maar in de jaren nul hebben we een aantal mediapaniekaanvallen gehad, over breezersletjes en kinderstrings bij de Hema. Daarop merkte je een tegenbeweging.’

Die preutsheid is alles behalve nieuw, zegt Duits. Door de hele geschiedenis volgt op een periode van sek­suele vrijheid een periode waarin het een tandje minder mag. Zo onderscheiden generaties zich van elkaar. ‘En dat begon niet bij de seksuele revolutie’, stelt Duits. ‘Ik denk dat je het als een golfbeweging kunt uittekenen. In het fin de siècle waren we losbandiger, tijdens de Eerste Wereldoorlog weer ingetogener en toen kwamen de roaring twenties.’

Ook emeritus hoogleraar interculturele literatuurwetenschap Mineke Schipper is voorzichtig met een term als ‘nieuwe preutsheid’. Voor haar boek Bloot of bedekt. Van niets om het lijf tot strak in het pak deed ze onderzoek naar de betekenis van bloot door de eeuwen heen. En wat blijkt: schaamte voor het eigen naakte lichaam en dat van een ander bestaat al vanaf het moment dat de mens rechtop ging lopen.

‘Mannen kregen ongewild een erectie en werden uitgelachen, dat nemen we tenminste aan want het eerste kledingstuk is de penishouder.’ Geleidelijk zijn in samenlevingen regels ontstaan over wat je hoort te bedekken, dat verschilt per tijd en plaats.

Zo zijn vrouwenborsten in de westerse geschiedenis zo sterk geërotiseerd dat we bijna vergeten dat ze een functioneel doel dienen, zegt Schipper. Dat begon met de ontwikkelingen in de schilder- en boekdrukkunst waardoor de beeltenis van de zogende ­Maria steeds begeerlijker werd. ‘Dat was natuurlijk veel te verwarrend voor al die ongehuwde geestelijken.’ In 1563 besloot daarom een concilie van bisschoppen dat Maria niet meer met blote borsten mocht worden afgebeeld.

Dankzij de badkledingdagen gaan meer jongeren naar de sauna. Beeld Harry Cock /de Volkskrant

Naakte lijven

Inmiddels is de beeldcultuur vergeven van de (half)naakte lijven. Ze worden gebruikt om horloges, parfums en zelfs pizza’s met bloemkoolbodem te verkopen. Het bloot is daarbij zo geseksualiseerd dat het zijn onschuld heeft verloren. Getoond vlees is synoniem geworden aan seks, of in ieder geval sexy. 

En daar wringt volgens Schipper de schoen. Want al die beelden tonen ideale lichamen. ‘Zo’n badkledingdag komt denk ik vooral voort uit de gedachte: ik heb niet zo’n modellijf, geef mij maar een badpak in plaats van plastische chirurgie.’ Sociale media confronteert gebruikers zo mogelijk nog vaker met die perfecte lijven. En geven, anders dan reclames, vaak het gevoel dat het echte beelden zijn van echte mensen. 

Maar volgens Duits gaat het te ver om de vloggende fitgirls de schuld te geven van de angst om ons bloot te geven. Want de trend van ‘verpreutsing’ zette voor de komst van de nieuwe media al in. Dat iedereen tegenwoordig gewapend is met een camera en een internetverbinding versterkt volgens haar wel de angst om ‘met je blote tieten op Instagram te komen’. 

Groepsdruk

Hoe erg is het dat er minder naakt te zien is in de publieke ruimte? Over de vrije jaren zestig en zeventig wordt vaak met weemoed gesproken, maar achteraf vragen we ons af voor wie die periode daadwerkelijk leuk was, zegt emeritus hoogleraar Schipper. ‘Het was niet dat iedereen meedeed omdat ze daar altijd zin in hadden. Het was vooral om erbij te horen.’

Hoewel bloot vaak wordt geassocieerd met individuele vrijheid, hangt de hoeveelheid naakt die we (laten) zien maar net ervan af wat in de mode is, stelt cultuurwetenschapper Duits. En dat er de afgelopen jaren zo veel ophef is over verpreutsing in het publieke debat, ziet zij als een voorteken dat ‘we’ er genoeg van hebben. Dat er, aangejaagd door een heropleving van het feminisme, niet-preutse tijden aankomen. ‘Uiteindelijk is zoiets als topless zonnen hetzelfde als met All Stars-schoenen: het komt vast weer terug.’

Voorlopig lijkt daar in De Zwaluwhoeve nog geen sprake van. De bad­kledingdagen lopen storm. Vestigingsmanager Schrijver zou het zelfs niet ­ondenkbaar vinden als de sauna het naakt straks helemaal in de ban doet.

Voor Carola Poel betekent het dat ze een andere sauna moet zoeken, want deze badkledingdag was eens maar nooit meer. ‘Ik heb het gevoel dat ik steeds moet opletten: zit mijn bikinibroekje niet tussen mijn billen? Zit mijn bovenstukje nog goed? Als je naakt bent, ben je niet meer zo bewust van je eigen lijf.’

Bron: de Volkskrant.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.