DRUGS OP SCHOOL: LEERKRACHTEN KLAPPEN UIT DE BIECHT

U KUNT ER MAAR BETER NIET VAN UITGAAN DAT UW KIND ALLEEN FRISTI EN BOTERHAMMEN MET CHOCO VERORBERT OP SCHOOL. DRUGSGEBRUIK IS ONDER MIDDELBARE SCHOLIEREN WIJDVERSPREID, OOK DE ZOGENAAMDE ELITESCHOLEN KAMPEN ERMEE. CANNABIS, LACHGAS, MAAR OOK ZWAARDER SPUL ALS COKE, MDMA, KETAMINE EN GHB HEEFT EEN PLEK VEROVERD IN DE BROODDOZEN EN DE RUGZAKKEN. ONDERTUSSEN VOELEN LEERKRACHTEN DE TORENHOGE DRUK OM DAT DRUGSGEBRUIK BINNEN DE PERKEN TE HOUDEN. ‘DE ROL VAN DRUGS PREVENTIEADVISEUR KAN ER ECHT NIET MEER BIJ.’

Door Sophy Pycke, 10 september 2019

‘DE SITUATIE IS FUCKED-UP: JONGEREN KOMEN IN EEN WALM VAN CANNABIS DE KLAS BINNEN EN LACHEN ONS APESTONED UIT’

Uit cijfers van de Druglijn blijkt dat alcohol de meest gesmaakte drug is. Eén op acht jongeren drinkt wekelijks of zelfs dagelijks. In een klas van twintig leerlingen is er gemiddeld één die meer dan tien glazen per week drinkt. Bij de 17- en 18-jarigen doet één op drie maandelijks aan bingedrinken.

Met stip op twee staat cannabis. Het gebruik van die populaire, illegale drug stijgt licht vanaf 15 jaar en vanaf 17 jaar gebruikt meer dan één op vier jongeren.

Maar wat vooral opvalt, is dat de jeugd niet meer stiekem buiten de schoolmuren experimenteert. Jongeren doen het in alle openheid en zitten gedrogeerd in de klas. Een trend die ook onder de volwassenen leeft: op festivals wordt een lijntje coke of een pil MDMA allang niet meer tersluiks in het DIXI-toilet genomen.

Toen David een aantal leerlingen vroegtijdig van een schoolreis naar huis stuurde wegens overmatig drank- en drugsgebruik, schoten hun ouders in het defensief en dreigden ze met juridische gevolgen. Onder druk van die ouders overweegt de Antwerpse school nu om speekseltesten in te voeren, zodat ze voldoende ‘objectieve data’ kan voorleggen over het consumeergedrag van de leerlingen.

David (29) «Als kind zat ik op dezelfde school waar ik nu aardrijkskunde en geschiedenis geef. Ik zag toen ook weleens een speciale sigaret passeren, maar ik merk nu, elf jaar later, dat smoren enorm genormaliseerd is. Zoals wij destijds op vrijdagnamiddag op café gingen tot we lichtjes boven ons theewater waren, zitten jongeren vandaag tussen de middag een joint te roken. In de gangen of op de speelplaats zie ik met de regelmaat van de klok leerlingen voorbijwandelen met rode ogen en een wazige blik. En ik heb al te vaak oogdruppels zien rondgaan om dat niet verdacht te vinden.

»Hoe dichter bij het weekend, hoe erger het wordt. Op vrijdagnamiddag lachen ze er simpelweg mee. Dan weigeren ze mee te doen met activiteiten omdat ze zich zogezegd niet goed voelen. Ze zitten daar dan zo stoned als een aap en lachen mij uit als ik hen verplicht naar hun ouders te bellen.»

HUMO Wordt er ook gedeald op school?

David «We vermoeden dat er rond de schoolpoort en in het parkje ernaast lustig gedeald wordt. Soms zie je auto’s traag voorbijrijden, stoppen en snel iets overhandigen. We hebben zelfs eens jongeren betrapt die dealden in de toiletten op school.»

HUMO Maar het drugsgebruik beperkt zich wel tot cannabis?

David «Voor zover we weten. We zijn alleszins opgelucht dat we nog geen symptomen van zwaarder drugsgebruik hebben opgemerkt. Maar in scholen in de steden hoor je wel verhalen over coke en ketamine. Wij zijn wat men noemt een ‘brave school’ met beschermde jongeren van goede afkomst, dus al bij al zal het bij ons nog meevallen. Maar het begint problematisch te worden en kan volgens mij heel snel uitgroeien tot een alarmerende trend.»

HUMO Beginnen ze op steeds jongere leeftijd te gebruiken?

David «Tot enkele jaren geleden gebruikten alleen leerlingen uit de derde graad. Nu zien we ook gastjes uit de tweede graad meedoen, soms van amper dertien jaar. Ja, die kennen elkaar, hè. Vaak heeft er één een oudere broer of vrienden die gebruiken, en voor je het weet, zitten ze in hun voorraad te neuzen. De meisjes gebruiken trouwens even graag als de jongens. Alleen lopen zij er minder mee te pronken. Als we niets doen, zal het drugsprobleem tot ver boven ons hoofd uitstijgen tegen de tijd dat de eerstejaars van vandaag afstuderen. Daar ben ik heilig van overtuigd.»

HUMO Waarom lijken deze jongeren vatbaarder voor extreem drugsgebruik dan vorige generaties?

David «Ik praat niet graag over ‘de jeugd’, want ik ben zo optimistisch dat ik mezelf daar nog toe reken (lacht). Maar een generatieverschil en een verschuiving in normen en waarden valt niet te ontkennen. Jongeren krijgen te veel vrijheid van hun ouders. Als mijn moeder me destijds met een joint had betrapt, had ik een klap in mijn gezicht gekregen die nu nog altijd in mijn vel stond gebrand. En voorts mogen we de druk van sociale media niet onderschatten. Sociale cohesie en erbij horen is het allerbelangrijkste voor pubers, dat is altijd al zo geweest. Maar nu heb je Instagram en Whatsappgroepjes, waardoor die groepsdruk nog sterker wordt.»

HUMO Welke maatregelen neemt de school? Eerst en vooral de ouders inlichten?

David «Klopt, maar daar botsen we soms op een muur. Om een voorbeeld te geven: vorig jaar op schoolreis hadden een paar leerlingen er niet beter op gevonden dan een fles wodka te halen in de nachtwinkel en die te combineren met een paar joints. Die gasten liepen zwalpend over straat, waardoor we toen als team beslist hebben om hen vervroegd naar huis te sturen. Nadien verweten de ouders ons dat we het drank- en drugsgebruik van hun kinderen niet konden bewijzen met objectieve data. Dat gesprek resulteerde in een hoop bedreigingen. Ze zouden de school voor het gerecht dagen en wij zouden onze job verliezen. Ze begonnen ook juridisch uit te pluizen of het niet strafbaar was dat wij de kamer van hun kind hadden doorzocht. Als leerkracht ken ik het volledige strafwetboek niet van buiten, ik ben geen politierechercheur. Maar ik weet wel dat ik verantwoordelijk word gesteld wanneer hun kind al zwalpend onder een auto belandt.»

HUMO Mijn kind, heilig kind?

David «Exact. Ouders denken al te vaak dat ze hun kind volledig kennen. Maar ik zie die gasten hier opgroeien. Ik praat met hen, ken hun uitgaansverhalen en lever hen uiteindelijk af als een volwassen man of vrouw. En dan nog nemen sommige ouders geen enkele waarschuwing ernstig. We kunnen inderdaad niet zwart-op-wit bewijzen dat hun kind een probleem heeft, maar subjectief voelen we dat wel sterk aan. ‘Sorry dat er geen drugshonden op de speelplaats lopen!’ denk ik weleens. Ze zeggen simpelweg dat hun kind misschien wel gebruikt, maar zeker niet op school. En dat terwijl een heel leerkrachten- en directiekorps het tegenovergestelde zegt. Onwaarschijnlijk. En vermoeiend.»

HUMO Daarom overweegt jouw school om, net als vijf middelbare scholen in Brasschaat, een speekseltest in te voeren.

David «Momenteel is er geen duidelijk actieplan rond drugsgebruik. Als leerkracht proberen we de leerlingen met goede wil op te voeden, hun een referentiekader en normen en waarden mee te geven. Een leerling die spijbelt of te laat op school aankomt, kan zich verwachten aan een duidelijk omlijnde sanctie. Maar wat drugsgebruik betreft, is er geen coherent sanctiebeleid. Een schorsing, alleen de ouders verwittigen, strafstudie? We doen maar wat. We handelen op het gevoel af, maar evolueren naar een fucked-up schoolsituatie die we almaar minder onder controle hebben.»

HUMO Kunnen die speekseltesten een goeie houvast zijn?

David «Dat betwijfel ik ten zeerste. Volgens mij gaan ze die trouwens nooit in de praktijk invoeren, ook niet in Brasschaat. Leerlingen moeten hun toestemming geven voor zo’n speekseltest. Welke leerling die gebruikt heeft, gaat zich vrijwillig laten betrappen? In het slechtste geval kunnen we de politie erbij roepen en hen laten oordelen, maar welk korps heeft de tijd om zich daarmee bezig te houden? Bovendien creëer je dan een scheefgetrokken toestand waarin een warm schoolklimaat verdwijnt als sneeuw voor de zon. Preventie en sensibilisering zijn belangrijker dan repressie.»

HUMO Maar de directie ziet er wel heil in?

David «Zij vinden ook dat er een actieplan rond drugsgebruik moet komen, en daaraan zijn ze volop aan het werken. De speekseltesten maken er deel van uit. Maar die voeren ze eigenlijk alleen maar in onder druk van die paar ouders die maar blijven zeuren over het ontbreken van ‘objectieve data’ wat het drugsgebruik van hun kinderen betreft. Met als gevolg dat we nu die honderden ándere ouders op ons dak krijgen die veel gematigder zijn, en die wél willen meewerken wanneer de school hen wijst op een drugsprobleem bij hun kind.»

HUMO Je school bevindt zich niet als enige in die spreidstand.

David «Klopt, veel scholen kampen ermee. En in de mijne zal het nog wel meevallen. Ik heb er niets op tegen dat jongeren experimenteren. Maar op school, tussen het eerste en het laatste belsignaal, moeten kinderen in een veilige leefomgeving terechtkunnen, en niet geconfronteerd worden met drugsdeals in de toiletten. Nu komt er repressie en dat vind ik heel jammer, we gaan er op die manier niet uit geraken. Maar nietsdoen is óók geen optie. Als jongeren merken dat de leerkracht niets zegt tegen klasgenootjes die stoned in de les zitten, valt alle remming weg. Dan mag je nog een cleane school hebben: op één jaar tijd kan er veel veranderen. Alleen ben ik bang dat de school te ver zal gaan en een politiestaat zal worden.»

HUMO Wat doet het met je motivatie als leerkracht?

David «Het is dubbel. Als ik op het einde van het jaar tweehonderd leerlingen aflever en tien ervan zijn verslaafd, ben ik mislukt als leerkracht. Maar als ik er iets aan wil doen, bijvoorbeeld door de ouders te alarmeren, krijg ik het deksel op de neus. Als leerkracht moet ik me constant verantwoorden. Terwijl ik alleen maar het beste wil voor die kinderen. Vroeger zei een leerkracht iets en werd dat voor waar aangenomen, zonder meer. Vandaag moeten we voortdurend in het defensief: over drugs, maar ook over punten, herexamens… Wat meer vertrouwen in de rol van de leerkracht zou wel op zijn plaats zijn.»

JE-M’EN-FOUTISME

Alex is leerkracht Nederlands in Sint-Niklaas. Hij ziet zijn leerlingen joints consumeren als waren het decafkoffietjes. Die lichtzinnigheid blijkt ook uit de lege lachgascapsules die elke morgen in groepjes van tien of twintig rond de schoolpoort liggen.

Alex (33) «Vijf jaar geleden deed de politie een drugsinval op vraag van de schooldirectie en het stadsbestuur. Alle driehonderd leerlingen moesten verzamelen in de turnzaal en gsm en rugzak afgeven. Vier leerlingen werden gearresteerd. Eén jongen werd betrapt met 240 gram cannabis in zijn rugzak: duidelijk niet voor eigen gebruik. De directie liet die inval uitvoeren omdat er toen al een serieus drugsprobleem was en haar eigen aanpak niet veel zoden aan de dijk bracht. Maar nog altijd werpt die actie een schaduw op de school. Als je ons door Google haalt, zie je meteen die ronkende krantenkoppen staan. Plots stonden we bekend als drugsschool en hoorde je overal verontwaardigde reacties. Terwijl iedereen weet dat drugs op álle scholen een probleem zijn. Oké, ik ben geen fan van zo’n razzia omdat het een wel heel repressieve aanpak is, maar de directie dééd tenminste iets. Andere scholen steken hun kop in het zand.»

HUMO Vijf jaar later is het drugsprobleem niet verminderd?

Alex «Jongeren mogen experimenteren met drugs, laat ik daarin duidelijk zijn. Ik heb het vroeger zelf ook gedaan. Dat helpt hen hun limieten te bepalen. Maar toen ik experimenteerde, deed ik dat stiekem na school en stak ik nadien een halve pot kauwgom in mijn mond opdat mijn ouders het niet zouden merken. Vandaag zie ik een je-m’en-foutisme waar ik van schrik. ‘Ik smoor voor schooltijd, too bad als het nawerkt in de les.’ Ik zie jongeren de klas binnenkomen in een walm van cannabis. Er worden zelfs openlijk mopjes over gemaakt: ‘Ha, zie daar, hij is weer stoned.’ Drugs nemen, en zeker cannabis, hoort er gewoon bij. ‘Gebruik je drugs? Nee, enkel cannabis.’ Zoals wij vroeger naar een pintje keken, kijken jongeren vandaag naar een joint. En waar eindigt dat? In het uitgaansleven en op festivals, zelfs in het dagelijkse leven, is een lijntje coke ondertussen de normaalste zaak van de wereld.»

HUMO En wat met alcohol?

Alex «Minder aanwezig. Toch niet in dezelfde mate als cannabis. We hadden ooit een 15-jarig meisje dat tussen de middag een fles Absolut Vodka had gekocht in de Colruyt. Of had laten kopen, laten we daarvan uitgaan. Ze heeft die in één teug bijna volledig leeggedronken. Gelukkig was ze aan de struise kant. Maar bingedrinken gebeurt over het algemeen nog altijd buiten de schoolmuren.»

HUMO Lachgas zou een nieuwe trend zijn onder jongeren. Merken jullie daar iets van?

Alex «Die capsules zie je overal op straat liggen. Het is een drug die vaak in groep wordt gebruikt, in tegenstelling tot cannabis. Lachgas is belachelijk goedkoop, het is makkelijk om eraan te raken en de roes is intens. Maar het effect is ook weer heel snel weg, waardoor het gebruik amper aantoonbaar is. En niemand weet welke impact lachgas heeft op lange termijn. Ik weet ook wel dat jongeren zo inventief zijn om elke generatie nieuwe drugs te ontdekken. Ik herinner me nog de rage van de zonnebloempitten. Maar die zag ik toch liever op straat liggen dan die capsules.»

HUMO Heb je het gevoel dat je die jongeren kunt helpen als leerkracht?

Alex «Een paar jaar geleden werd een meisje uit het vierde jaar beroeps betrapt met een zakje cannabis in haar rugzak. De tuchtklassenraad werd samengeroepen en besliste om haar van school te sturen. Maar eigenlijk was het een braaf kind, een beetje zwakzinnig misschien. Ze zei dat ze het zakje gevonden had op de speelplaats en het had meegenomen om de andere kinderen te beschermen. Bovendien konden we haar ouders amper bereiken en zat ze in een slechte thuissituatie. Ik heb daar lang mee in mijn maag gezeten. Ze besefte waarschijnlijk zelf niet wat ze fout had gedaan.

»Hebben we haar wel de juiste vragen gesteld, vroeg ik me nadien af. ‘Hoe voel je je, ben je gelukkig in je vel, hoe gaat het thuis?’ Voor die vragen was er geen plaats en ook geen tijd. Ik probeer naast leerkracht ook vertrouwenspersoon te zijn, maar de werkdruk ligt sowieso al tergend hoog. Om de rol van drugspreventieadviseur op te nemen, naast die van opvoeder en administratieve duizendpoot, zouden we zelf wat opwekkende middelen nodig hebben (lachje).»

HUMO Vertolkt de titularis die rol van vertrouwenspersoon niet?

Alex «Die heeft daar amper de tijd voor. Het zou goed zijn mocht je als titularis één uur in de week de tijd krijgen om gesprekken aan te gaan met de leerlingen die het nodig hebben. Of nog beter: dat je kunt meegroeien met een klas en niet voor eeuwig titularis van 4B Handelswetenschappen bent. Maar altijd is er dat leerplan dat voorrang krijgt. Sommige leerkrachten crashen onder die druk. Je kunt het nu eenmaal niet op álle niveaus goed doen.»

HUMO En hoe reageert de school vandaag als ze vermoedt dat leerlingen drugs gebruiken?

Alex «De school straft. Als het om dealen of herhaaldelijk gebruik gaat, smijten ze de leerlingen van school. En dat is volgens mij een gigantisch foute aanpak. Anderzijds kan de school hen ook alleen maar helpen als ze zelf toegeven dat er een probleem is. Als ze ontkennen, staan ze sterk in hun schoenen, want wij mogen hen niet controleren.»

HUMO Vind je dat leerlingen te snel van school worden gegooid?

Alex «Dat denk ik wel, ja. En na 1 februari ligt dat cijfer zelfs nog een tikkeltje hoger. Want op die dag moeten scholen hun leerlingenaantallen doorgeven. Hoe meer leerlingen, hoe meer middelen een school krijgt. De extreme gevallen, de echt losgeslagen leerlingen, vallen sowieso uit de boot. Maar de twijfelgevallen worden nog even aan boord gehouden. Hoewel iedereen weet waarom de directie dat doet en wat er uiteindelijk zal gebeuren. Sommige leerlingen zien het licht nog op tijd en doen hun middelbaar uit, maar de statistieken zijn duidelijk: als je eenmaal van school bent gestuurd, is de kans op herhaling groot.»

HUMO En de ouders, nemen zij voldoende verantwoordelijkheid?

Alex «Zij verwachten dat de school het oplost. Punt. Het probleem doet zich voor op school? Goed, zoeken jullie het dan maar uit. Niet alle ouders reageren op die manier, hè, maar het is wel een tendens. Een bijzonder foute evolutie, want elke aanpak die een school hanteert, staat of valt met de medewerking van de ouders. De rol van ouders als oorzaak én als potentiële oplossing wordt volgens mij zwaar onderschat.»

HUMO Heb je het nu over de impact van problematische gezinssituaties?

Alex «Ik heb vooral het gevoel dat de huidige generatie ouders niet mee is, op het vlak van drugsgebruik, en ook niet wat sociale media en digitalisering betreft. Vaak zijn ze totaal niet thuis in die dingen, wat een kloof creëert tussen ouder en kind. Soms is het zelfs een vorm van desinteresse. Ouders willen hun kinderen niet te veel confronteren met dingen die hen ongelukkig maken. Hup, een nieuwe gsm of dure designerkleren, allemaal geen probleem. Zonder erop te wachten of ervoor te werken. Maar zo breng je kinderen groot die geen grenzen kennen. Ook niet op het gebied van drugs. Van sommige jongeren vermoed ik dat ze bijna zouden wíllen dat de school hen betrapt. Omdat de ouders hen niet aanvoelen en hun schreeuw om hulp niet horen.»

HUMO Schrijnend.

Alex «Onze maatschappij wil kinderen die hoog scoren en liefst ook nog economisch nuttige diploma’s behalen. Of ze zich goed in hun vel voelen, is bijzaak. Dat merk ik ook bij ouders. ‘Onze zoon behaalt toch goeie punten, hoe kan hij dan ongelukkig zijn?’ Ik heb liever een kind dat zes op tien scoort dan een intellectuele hoogvlieger die er ondertussen onderdoor gaat.»

HUMO Wat vind je van de scholen in Brasschaat die speekseltesten gaan invoeren?

Alex «Een belachelijke maatregel. Wat als zo’n jongere twee weken eerder cannabis heeft gebruikt tijdens een feestje? Dat blijft wel even in je systeem zitten. Straks voeren ze nog Amerikaanse toestanden in zoals metaaldetectoren. Terwijl iedereen die met jongeren werkt, wéét dat repressieve maatregelen net het tegenovergestelde effect hebben. Waarom testen ze trouwens alleen leerlingen? Waarom de leerkrachten niet? Ik vraag me ook af wat ze gaan doen als het resultaat van zo’n speekseltest positief is. Is het een gerechtelijk middel om de moeilijke leerlingen nog sneller buiten te krijgen, of een aanzet om hen te helpen? Alleen dan zou er potentieel in zitten.»

HUMO Nultolerantie is niet de oplossing?

Alex «Integendeel. Dat werkt als een rode lap op de psyche van een puber. Ik denk dat de oplossing eerder zit in de legalisering van drugs. Jongeren zouden dan niet méér gebruiken, maar er zou wel meer controle op zijn. Nu zit drugs in het illegale circuit, maar ze weten maar al te goed wie ze moeten aanspreken om eraan te raken. Koffiekoeken kun je niet meer krijgen op zondagnamiddag, maar drugs wel. Maar geen politicus die durft te pleiten voor legalisering, uit vrees om zijn kiespubliek kwijt te spelen.»

HUMO Hoe zouden scholen het dan wel moeten aanpakken?

Alex «In Nederland zetten ze soms ervaringsdeskundigen voor de klas. Mensen die zelf hebben gebruikt, zwaar zijn onderuitgegaan, maar nu hersteld zijn. Een goeie aanpak, maar er bestaat niet één methode die alle jongeren die aha-erlebnis geeft. Sommigen moet je hard confronteren, anderen kun je dan weer met de beste wil van de wereld niet helpen. Drugsgebruik is een probleem dat vanuit verschillende hoeken moet worden bekeken: directie, leerkrachten, CLB, ouders… En die hoeken moeten allemaal samenwerken. De school is slechts een kleine schakel in dat grotere geheel. Maar die schakel wordt vandaag wel gigantisch overbelast.»

COKE AAN HET ZWEMBAD

Hanna is opvoeder en leerkracht in verschillende aso-, bso- en tso-scholen in West- en Oost-Vlaanderen. Haar leerlingen gebruiken het zwaardere spul. Ze microdoseren het voormalige narcosemiddel GHB in hun waterfles en zetten de zwakkere leerlingen aan om voor hen te dealen.

HUMO Je ziet een duidelijke link tussen drugsgebruik en de socio-economische achtergrond van leerlingen?

Hanna (55) «Klopt. Meestal zijn het de meer welgestelde leerlingen uit goeie families die de boel manipuleren. Zij schakelen de armere leerlingen in om drugs te kopen en te dealen op school. En het zijn dan die leerlingen die gepakt worden, een schorsingsprocedure ondergaan en terechtkomen in een vicieuze cirkel van nog meer armoede en ontnomen kansen.»

HUMO Zijn die leerlingen zich ervan bewust dat ze op die manier gebruikt worden?

Hanna «Ja, maar ze zijn er zelf ook bij gebaat. Want af en toe mogen ze dan een grammetje coke of ketamine voor zichzelf houden. Dure drugs die ze anders nooit zouden kunnen betalen. Dealen zien ze als easy money.»

HUMO Jouw leerlingen beperken zich niet tot cannabis?

Hanna «Nee, hoor. Harddrugs zoals GHB microdoseren ze in hun waterfles. Druppeltje erbij en ze hebben een hele dag plezier. Het veroorzaakt een alcoholachtige roes waarin ze zich kalm, ontspannen en vrolijk voelen. En dat vinden ze de max. Plus, dat flesje mag gecontroleerd worden, je gaat niets vinden. Net omdat die hoeveelheden zo klein zijn. Het enige wat opvalt, is hun gezichtsexpressie. Af en toe trekt hun mond wat scheef. Ze leven zogezegd gezond en eten vegetarisch, maar ze hebben wel altijd hun GHB bij.»

HUMO Zitten er in bepaalde studierichtingen meer gebruikers?

Hanna «Ik vermoed dat in de aso-richtingen de meeste gebruikers van het zware spul zitten. Leerlingen uit tso of bso hebben vaak de financiële middelen niet. En toch komen leerlingen uit het aso er vaak goed van af. Een chic geklede fils-à-papa uit latijn-wiskunde zal niet zo snel gepakt worden. De maatschappij steekt mensen graag in hokjes, ook minderjarige leerlingen.»

HUMO Weet je waarom zoveel jongeren zo graag gebruiken?

Hanna «De welgestelde pubers doen het vaak uit verveling. Ze hebben alles, maar alles is saai. Op hun achttiende krijgen ze al een auto en hebben ze vijf dure smartphones versleten. So what? Anderen doen het om een cent bij te verdienen of even uit hun realiteit te ontsnappen.»

HUMO Hoe weet je dit allemaal? Ze komen het je toch niet zelf vertellen?

Hanna «Toch wel. Ik geef toe dat ik een buitenbeentje ben in het lerarenkorps. In plaats van naar de leraarskamer te gaan, zet ik mij naast hen neer op de speelplaats. Ik ben heel open en veroordeel niet. Ik laat hen hun verhaal doen. De jongeren weten dat ze naar mij kunnen komen zonder dat ik meteen naar de directie stap.»

HUMO Ben je dat niet verplicht als leerkracht?

Hanna «Ik heb inderdaad meldingsplicht, maar soms is zo’n kind er niet bij gebaat als je het systeem voor de volle honderd procent volgt. Tenzij ze een gevaar zijn voor zichzelf of hun omgeving. Dan verwijs ik hen door naar het CLB of naar voorlopige eerstelijnshulp zoals het Jongeren Advies Centrum (JAC, red.). Maar het probleem met het CLB zijn de ellenlange wachtlijsten en hulpverleners die louter volgens het boekje te werk gaan. Alles wat ze zeggen, is gebaseerd op theorietjes. Het klinkt misschien raar, maar zij zouden misschien beter óók wat experimenteren voor ze jongeren van de drugs proberen te helpen.»

HUMO Wat doet de school?

Hanna «De directie stuurt de jongeren die betrapt zijn op gebruik of op dealen stante pede naar De Sleutel, een afkickcentrum in Gent. Daar moeten ze gaan praten met crackverslaafde mensen. Maar het enige wat dat teweegbrengt, is vreugde om een lesvrije dag. Ze lachen daar eens mee.»

HUMO Wordt er snel overgegaan tot een schorsing?

Hanna «Ik heb het gevoel dat de school daar meer en meer van afstapt. Net omdat we weten dat vaak de zwakkere leerlingen de dupe zijn. En het gevolg van zo’n schorsing is niet mals. Vaak ploeteren ze dan nog wat verder in deeltijds onderwijs, krijgen ze de stempel van loser en gaan ze zich daar ook naar gedragen.»

HUMO Denk je dat drugsgebruik soms gedoogd wordt door ouders?

Hanna «Mijn zoon is ondertussen 19 jaar en is nu gelukkig verlost van het drugsprobleem dat hij tijdens zijn puberjaren opbouwde. Maar toen hij 16 jaar was, vertelde hij me na een sweet sixteen-feestje van de zoon van de plaatselijke notaris dat er rond het zwembad schaaltjes met coke klaarstonden en de genodigden er lustig van namen. Denk je nu echt dat die notaris zelf niet gebruikt? Coke is echt veel te zwaar ingeburgerd. De huidige generatie ouders gaat al eens graag naar festivals als Tomorrowland, waar ze een lijntje leggen of een bolletje nemen. Als ze dan in de school op gesprek moeten omdat hun kind aan de drugs zit, zijn ze daar liever niet bij betrokken. Misschien omdat ze er deels zelf schuld aan hebben. Dus ofwel komen ze niet, ofwel zetten ze hun showmasker op en doen ze alsof ze zwaar teleurgesteld zijn in hun kind.»

HUMO Welke oplossingen zie jij?

Hanna «Meteen sancties uitdelen is geen goed idee want dan gebruiken ze in den duik. Hen begeleiden, ondersteunen en de reden van hun gebruik proberen te achterhalen, lijkt me een veel betere aanpak. Een goed voorbeeld uit de positieve psychologie is een gedragscontract tussen leerling en leerlingbegeleider, dat vertrekt vanuit de sterktes van de leerling en niet vanuit de zwaktes. ‘Vanaf nu rook ik geen joint meer voor ik naar school kom,’ of ‘Ik laat me niet meer manipuleren om drugs te dealen.’ Als ze één van die deals breken, kunnen ze alsnog gestraft worden. Zulke contracten worden vaak opgesteld om pestgedrag aan te pakken, maar zouden ook in deze situatie een positief effect kunnen hebben.

»Leerkrachten zouden veel beter begeleid moeten worden, zodat ze weten hoe ze het best reageren wanneer ze een 15-jarig kind betrappen dat een pilletje MDMA slikt. Nu panikeren ze veel te makkelijk. Of interesseert het hen niet. Sommigen willen gewoon teren op hun vaste benoeming en hebben liefst zo weinig mogelijk moeilijkheden op hun pad.»

HUMO Die speekseltesten in Brasschaat zijn dus geen goed idee.

Hanna «Zo’n afschrikmanoeuvre zal alleen maar negatieve effecten hebben. Net zoals de war on drugs in Antwerpen: daar is het probleem nog nooit zo erg geweest. Een verboden vrucht smaakt altijd beter.»

HUMO Beter even opsommen wat er precies in die verboden vrucht zit.

Hanna «Exact! Dat doe ik ook geregeld. ‘Weet je nu eigenlijk wat je net door je neus hebt gedraaid? Motorolie en een middel om je garagevloer mee te kuisen.’ Dat is zowat het enige moment waarop ik hen enigszins gechoqueerd zie kijken.»

*De namen in dit artikel werden gewijzigd om de privacy van de interviewees te waarborgen.

Bron: Humo.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.