Wie is ‘de boomer’?

Is een boomer iemand die een SUV rijdt, in een riante villa woont en zicht heeft op een goed pensioen? Die denkt dat het met de klimaatcrisis wel meevalt? Of maakt leeftijd niet uit en is ‘de boomer’ vooral iemand die conservatieve ideeën heeft?

Door Maurits Chabot, 17 december 2019.

De boomer luistert naar de nieuwste CD van Bob Dylan en heeft teletekst op de mobiele telefoon. Beeld Kiki Groot

De Dikke van Dale maakte dinsdag bekend dat ‘boomer’ met 41,8 procent van de 17,5 duizend stemmen verkozen is tot het woord van het jaar. Maar waar staat het begrip precies voor? Ton den Boon (57), als hoofdredacteur van Van Dale organisator van de verkiezing, definieert boomer als ‘persoon, met name van gevorderde leeftijd, met ouderwetse denkbeelden of conservatieve opvattingen.’

‘Boomer’ groeide in minder dan anderhalve maand tijd uit tot een wereldwijd gevleugelde uitspraak. De Nieuw-Zeelandse parlementariër Chlöe Swarbrick sprak begin november het parlement aan op het in haar ogen krachteloze klimaatbeleid. Een oudere collega onderbrak haar toespraak, waarop Swarbrick hem de mond snoerde met ‘Ok, boomer.’ De video van de woordenwisseling ging viral.

Boomer is inmiddels synoniem voor mensen met een achterhaald, conservatief gedachtegoed, licht Den Boon toe. De term is volgens hem in de Angelsaksische wereld al langer in zwang, zij het in een andere betekenis. ‘Al rond 2010 droegen mensen in Amerika T-shirts met de opdruk Proud to be a Boomer. Maar de opmerking ‘Ok, boomer’ is juist een neerbuigende vermaning: ‘Klets maar lekker door ouwe’.’

Boomer is een afgeleide van de term babyboomers; mensen die ter wereld kwamen in de geboortegolf na de oorlog (de babyboom) in de jaren 1946-1955. Het is een generatieterm, zegt Den Boon, zoals de ‘patatgeneratie’ (geboren in de jaren zeventig, lui; de term werd gemunt door voetbalcoach Leo Beenhakker) en de ‘achterbankgeneratie’ (kinderen geboren rond 1990, de generatie die met de auto naar school werd gebracht). 

In tegenstelling tot babyboomers gaat het bij ‘boomer’ niet per definitie om oudere mensen. Den Boon: ‘Boomers kunnen ook twintig of dertig zijn; het gaat niet om de leeftijd, maar meer om de conservatieve ideeën. Je kunt ook behoudend zijn op je twintigste of dertigste.’

De term boomer is ambigue, meent Den Boon. Het kan ook betrekking hebben op het ontkennen van het klimaatconflict. ‘Iemand die beweert dat de klimaatverandering wel meevalt omdat het nog steeds elke winter sneeuwt, of omdat hij bij Scheveningen de zeespiegel niet ziet stijgen, kan een ‘Ok boomer’ verwachten. Tegelijkertijd is het ook een exponent van het generatiedenken: het zet groepen mensen weg.’

Die lezing wordt onderschreven door Jos de Haan (59), onderzoeker van het Sociaal Cultureel Planbureau. ‘Jongeren maken tegenwoordig een latere start in het leven: ze hebben moeite een vast contract te vinden, maken daardoor geen kans op de huizenmarkt, en beginnen later aan een gezinsleven.’ Cumulatief uitstel, noemt De Haan dit. Dat staat in schril contrast tot veel ouderen, die wel vaste contracten hebben, huizen bezitten en straks van riante pensioenen genieten. ‘Ok boomer’ is de culminatie van die verwijten.

Schrijver Philip Huff (35) verwoordt die verwijten. ‘Het zijn mensen die vroeger zogenaamd heel progressief dachten’, stelt hij. ‘Maar tegenwoordig denken ze vooral aan hun hypotheekrenteaftrek. Ze negeren de precaire positie van jongeren op de arbeids- en woningmarkt.’ Volgens Huff zijn ze niet bestand tegen kritiek. ‘Als je een boomer tegenspreekt, stellen ze dat je het niet goed begrepen hebt.’ De typische boomer volgens Huff: ‘Iemand met een volledig vergoed gehoorapparaat die niet luistert naar een ander.’

Volgens schrijver Jan Donkers (76) demoniseert Huff een hele bevolkingsgroep. ‘65-plussers hebben niet één mentaliteit, we zijn een demografisch blok, met mensen die links en rechts zijn, arm en rijk’, stelt hij. 65-plussers zijn volgens hem geen graaiers die de wereld naar de knoppen helpen. ‘Met die stellingname demoniseer je ouderen. Het gaat erom dat we beter over de planeet gaan nadenken, daar kunnen jongeren als Greta Thunberg tot ouderen als ikzelf een rol in spelen. Een generatie wegzetten als boomers is demagogie.’

Onderzoeker De Haan nuanceert de verschillen tussen millennials en babyboomers. ‘Het heeft niet veel zin als jongeren zich vergelijken met ouderen’, stelt hij. ‘Het is nuttiger als millennials zich spiegelen aan jongeren van vroeger; hoe gedroegen de babyboomers zich toen ze tussen de twintig en dertig waren?’ Dat levert volgens De Haan een heel ander beeld op: de babyboomers ontpopten zich tot de protestgeneratie, wilden meer democratie en vrijheid en streden voor idealen als gelijkheid. Als je de generaties zo vergelijkt, lijken de millennials meer op de babyboomers dan ze lief is.’

CHECKLIST VOOR DE BOOMER

-Heeft teletekst op de mobiele telefoon

-Eet vlees en heeft daar geen wroeging over

-Luistert naar de nieuwste CD van Bob Dylan in een Volvo SUV, liefst 130 km/u. Of harder.

-Raadpleegt de consumentenbond voordat hij/zij een aankoop doet

-Draagt een jasje als Olivier B. Bommel

-Denkt dat de klimaatverandering wel meevalt

Bron: de Volkskrant.

Boomer bekt lekker, maar lost niks op

Boomer. We moeten anders gaan denken over de relatie tussen jong(er) en oud(er). Progressieve ideeën hebben niets met leeftijd te maken.

Door Marjolijn van Heemstra, 21 december 2019..

Deze week werd ‘boomer’ verkozen tot woord van het jaar. Een heerlijk scheldwoord. Die klankrijm met loser en die spookachtige boo waarmee het begint. Er is over deze term al van alles geschreven, zinnig en onzinnig. Zinnig: het zou de babyboomers sieren plaats te maken voor volgende generaties. Onzinnig: de boomer moet de mond gesnoerd. Het gesprek moet niet vernauwd maar juist verbreed worden. En dat brengt me op het element dat ik in de discussie miste. Het belang, of nee, de nóódzaak van intergenerationeel denken.

Marjolijn van Heemstra is schrijver en theatermaker.

Boomers de schuld geven van de rotzooi in de wereld lijkt mij overtrokken. De mentaliteit die ons in deze crisis bracht, heeft zich niet in een paar decennia ontwikkeld. In de achttiende eeuw al waarschuwde wetenschapper en ontdekkingsreiziger Alexander von Humboldt voor de desastreuze effecten van het uitbuiten van natuurlijke bronnen. Oerwouden werden gekapt voor landbouw, meren drooggelegd en rivieren leeggevist. En dit alles in een wereld zonder babyboomers. Von Humboldt riep zijn tijdgenoten op om zich niet te laten leiden door kortetermijnwinst. Zijn oproep vond geen gehoor. En vindt dat ook nu niet. Lees ook: En nu zijn wij de meest egoïstische generatie

Het grootste obstakel in het vinden van oplossingen voor de klimaatcrisis, stelt het Intergovernmental Panel on Climate Change, is ons onvermogen te denken op de lange termijn. En dat denken is per definitie intergenerationeel. In The Human Organization of Time schrijft Allen Bluedorn over het verband tussen voor- en achteruit kijken. Simpel samengevat: hoe verder je kunt terugkijken, hoe verder je vooruit kunt kijken. Wie toekomst wil, heeft verleden nodig. Voor de hoognodige mentaliteitsverandering moeten ouderen en jongeren de krachten bundelen. En snel een beetje.

Dit is geen antwoord op de praktische problemen van wie er wel of niet een pensioen of koopwoning krijgt. Het is wel een voorstel anders te denken over de relatie tussen jong(er) en oud(er). In Nederland leven generaties grotendeels gescheiden. We trekken voornamelijk op met mensen van onze eigen leeftijd, met wie we ongeveer dezelfde afstand delen tot toekomst en verleden. Dat beperkt de blik.

Als de schotten tussen generaties worden afgebroken, kan iets wonderschoons ontstaan. Het werk van rivierenexpert Li An Phoa is daar een voorbeeld van. Met ‘drinkable rivers’ brengt ze de gezondheid van rivieren in kaart door burgers – kinderen, jongeren en ouderen – metingen te laten doen. Voordat het meten begint, verzamelt ze de groep op de oever en laat ze allemaal iets vertellen over de rivier. Oma’s zwommen in de stroming, moeders bleven ver van het vervuilde water, kinderen hopen er ooit in te kunnen duiken. Zo versmelt een toekomstdroom met een herinnering en verbindt de actie toen en nu en straks. Een perfecte manier om in lange lijnen te leren denken – de belangrijkste politieke opdracht van onze tijd.

Hebzuchtig dier

De mens is een hebzuchtig dier, in welke eeuw hij ook leeft. En we zullen die hebzucht moeten temmen door anders te kijken naar onze positie in het geheel. Onszelf te zien als onderdeel van een levend web dat zich in tijd en ruimte uitstrekt. Te snappen dat wij via duizend vertakkingen in verbinding staan met alles wat groeit en stroomt en ademt.

Intergenerationeel denken is daarbij van groot belang. Voor een mentaal gezonde samenleving heb je verbinding tussen generaties nodig, stelde de antropoloog Margaret Mead al in de vorige eeuw. En een mentaal gezonde samenleving is cruciaal om de ingewikkelde problemen te navigeren.Lees ook: Graaiende babyboomers? Ik klus bij om rond te komen

In de Volkskrant stelde de hoofdredacteur van Van Dale deze week trouwens dat het woord ‘boomer’ heus niet alleen verwijst naar babyboomers. Ook jonge klimaatontkenners of conservatieven zouden boomer kunnen zijn. Prima, maar zeg dát dan. Nu worden ‘oud’, ‘conservatief’ en ‘klimaatontkenner’ in een slordig containerbegrip gelijkgesteld.

Grootouders voor het Klimaat

Slordigheid in taal verraadt slordigheid in denken. Juist in een tijd van crisis moeten we zorgvuldig zijn. Progressieve ideeën hebben weinig met leeftijd te maken. Mijn oudoom (70+) liet zich laatst oppakken op Schiphol waar hij deelnam aan het ‘protestival’ van Greenpeace. De actiegroep Grootouders voor het Klimaat heeft dependances in acht landen en groeit nog steeds.

We mogen – moeten – ons verzetten tegen de krachten die noodzakelijke verandering blokkeren. Dat kunnen we het beste doen in een gezonde samenleving.

En het bevordert de gezondheid als welwillenden uit alle generaties samen optrekken.

We kunnen alleen anders gaan leven als we ook anders gaan denken. En vooral: verder, veel verder, gaan kijken dan de paar decennia die een boomer van een millennial scheiden. Wat mij betreft was niet ‘boomer’ maar ‘langetermijndenker’ het woord van het jaar geweest. Alleen is dat niet zo’n lekker woord. ‘Uitzoomer’ dan misschien. Of, beter nog, ‘zoomer’.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.